Tập huấn Sử dụng Cabri 3D trong dạy và học môn Toán phổ thông - Nguyễn Chí Thành

Sử dụng Cabri 3D trong dạy & học môn Toán phổ thông 
Nguyễn Chí Thành 
Khoa Sư phạm , ĐHQG Hà nội 
Cabrilog SAS 
1 
Đề cương trình bày 
Làm quen với Cabri II Plus qua một số ví dụ 
Giới thiệu các phần mềm Cabri 
Giới thiệu một số chức năng dựng hình của Cabri II Plus 
Một số ví dụ 
Cabri Géomètre II Plus 
2 
Giới thiệu các phần mềm Cabri 
Cha đẻ của phần mềm : Jean Marie Laborde, giám đốc nghiên cứu của TTKH Quốc gia tại Grenoble, cùng các cộng tác F. Bellemain (Cabri II Plus ) , E. Bainville (Cabri 3D) v.v. 
Cabri : Ca hier de Br ouillon I nteractif ( Vở nháp tương tác ) 
3 
Giới thiệu các phần mềm Cabri 
Cabri II Plus 
1980 : Phiên bản đầu tiên trên máy Macintosh 
1988 : Giải thưởng của hãng máy tính Apple cho phần mềm dạy học 
1989 : Áp dụng rộng rãi trong các trường của Pháp với sự bảo trợ của Bộ Giáo dục Pháp 
1995 : Cabri II cho máy tính Texas TI 92 
 2006 : Cabri Junior cho bảng thông minh Hitachi 
4 
Giới thiệu các phần mềm Cabri 
Cabri 3D 
1997 : Phiên bản đầu tiên được giới thiệu trong luận án của Qasem 
2001 : Phiên bản thử nghiệm (ra mắt tại Canada) 
2004 : Cabri 3D 1.2.1là phần mềm hình học động đầu tiên trong không gian (ra mắt tại Italia ) 
5 
Một số đặc điểm của các phần mềm Cabri 
Phần mềm hình học động , đại số , vật lí , hoá học 
Dễ sử dụng , thao tác 
Có mặt trong dạy học phổ thông , đại học tại nhiều nước trên thế giới 
Dễ tích hợp vào các trình ứng dụng khác 
Là các « vi thế giới  » 
6 
Một số đặc điểm của các phần mềm Cabri 
Phần mềm hình học trong không gian Cabri 3D 
Nhiều công trình nghiên cứu về sử dung Cabri : luận án , hội thảo quốc tế 
Ngôn ngữ Việt nam : phần mềm , sách hướng dẫn , đĩa CD 
7 
Một số địa chỉ 
8 
Nội dung trình bày 
Một số ví dụ 
Giới thiệu Cabri 3D 
Cách sử dụng cơ bản 
Một số công cụ dựng hình 
9 
Một số ví dụ 
Hình lăng trụ 
Thiết diện hình lập phương 
10 
Kích hoạt Cabri 3D 
Giới thiệu Cabri 3D 
Vào « Edition » của thanh bảng chọn , chọn «  Preferences  », chọn tiếp «  Language  », chọn «  Tiếng Việt  » 
11 
Giới thiệu Cabri 3D 
Thứ tự các bảng chọn từ trái qua phải trên thanh công cụ : 
Điểm ; Đường ; Mặt ; Các phép dựng ; Các phép biến hình ; Đa giác đều ; Đa diện ; Đa diện lồi ; 
12 
Giới thiệu Cabri 3D 
- Mỗi «  trang  » một hình vẽ ; 
- Tính liên tục so với Cabri II Plus; 
- Công cụ «  cô đọng hơn  »; 
- Công cụ đồ hoạ phong phú ; 
- Trợ giúp Unicode; 
- Chưa phải là « vi thế giới  » ; 
Phiên bản tới : đại số , toạ độ , «  đo  » các đối tượng v.v. 
13 
Giới thiệu Cabri 3D 
Bảng chọn thao tác : 
 Chọn một đối tượng để thực hiện các thao tác như xoá , đặt tên , chọn thuộc tính đồ hoạ ; 
 Bỏ một thao tác đang tiến hành trên một đối tượng 
14 
Giới thiệu Cabri 3D 
Bảng chọn ngữ cảnh ( chọn đối tượng , kích phải chuột ) : chọn các thuộc tính đồ hoạ , che / hiện đối tượng ; 
15 
Giới thiệu Cabri 3D 
Che/ Hiện một đối tượng và hiện các đối tượng bị che ( kích phải chuột ) : 
16 
Giới thiệu Cabri 3D 
Thanh trạng thái 
17 
Giới thiệu Cabri 3D 
Các đối tượng trong Cabri 3D 
Chức năng hình cầu kính ( ấn giữ phím phải trong khi dịch chuyển con trỏ ) 
- Quan sát hình vẽ ; 
- Kiểm chứng hình vẽ ; 
- Chỉnh sửa hình vẽ ; 
18 
Giới thiệu Cabri 3D 
Khái niệm mặt phẳng cơ sở , các mặt phẳng , phần PN và PKN của mặt phẳng 
19 
Giới thiệu Cabri 3D 
Các điểm trong không gian , các điểm không thuộc mặt phẳng 
20 
Giới thiệu Cabri 3D 
Ví dụ : 
Tạo các điểm A, B trong mặt phẳng ; 
Tạo hình hộp ( kích trái chuột -> di chuột -> ấn Shift và di chuột -> kích trái chuột ); 
Tạo các điểm trong không gian ( tạo các điểm trong PKN -> kích trái chuột -> ấn Shift và dịch chuyển thẳng đứng ); 
21 
Giới thiệu Cabri 3D 
Ví dụ 1: 
a - Dựng một tam giác ABC trong mặt phẳng và các đường trung tuyến . Đặt tên cho trọng tâm và các đỉnh . Dịch chuyển tam giác trong mặt phẳng . 
b - Dựng một điểm trong không gian và không thuộc mặt phẳng ( dựng một điểm thuộc PKN, ấn đồng thời phím trái chuột và phím Shift). Đặt tên điểm này là S. 
c - Dựng hình chóp SABC ( chọn công cụ hình chóp , chọn đỉnh S, chọn tam giác ). Dùng chức năng hình cầu kính để quan sát hình vẽ . 
22 
Ví dụ 2: 
- Dựng tam giác ABC trong mặt phẳng ; 
- Dựng đường tròn ngoại tiếp tam giác 
( bằng hai cách ) 
Dựng một điểm S trong không gian . 
Dựng hình nón ( chọn đỉnh S, chọn đường tròn tạo bởi điểm và đường tròn ). 
Giới thiệu Cabri 3D 
23 
Ví dụ 3: 
Dựng hình chóp tam giác ( hai cách ) ; 
Dùng chức năng hình cầu kính để quan sát hình vẽ ; 
Dựng hình cầu ngoại tiếp hình chóp ( dựng các mp trung trực -> xác định giao điểm ); 
Giới thiệu Cabri 3D 
24 
Ví dụ 4: Dựng hình lăng trụ lục giác đều ABCDEFA’B’C’D’E’F’ ( chọn lục giác đều trong mặt phẳng cơ sở , một vectơ vuông góc với mp cơ sở , dựng lăng trụ ). 
a - Dựng điểm M thuộc đoạn DD’ ; 
b - Xác định thiết diện của mặt phẳng (MA’B’) với hình lăng trụ ( xác định các giao điểm -> dựng đa giác ). 
c - Khi M chuyển động trên đoạn DD’, dự đoán quỹ tích trọng tâm của tam giác MA’B’. 
Giới thiệu Cabri 3D 
25 
Ví dụ 5 : Dựng hình chóp S.ABCD có đáy hình vuông cạnh a. SA vuông góc với mặt phẳng (ABC). 
a - Dựng mặt phẳng (P) qua A và vuông góc với SC lần lượt cắt SB, SC, SD tại B’, C’ và D’. 
b – Dự đoán B’D’ song song BD và AB’ vuông góc với SB. 
c - M là điểm chuyển động trên đoạn BC, gọi K là hình chiếu của S trên DM. Dự đoán quỹ tích của K. 
Giới thiệu Cabri 3D 
26 
Một số chức năng khác 
Quay tự động ; 
Hoạt náo ; 
Hình trải ; 
- Dựng một hình hộp , 
- Dựng và hình trải của nó trên mặt 
phẳng cơ sở 
27 
Một số chức năng khác 
Định nghĩa lại 
Tạo văn bản gắn với một hình vẽ 
28 
Ví dụ 5 : 
a - Dựng hình chóp SABCD có đáy là hình bình hành ; 
b - Dựng các trung điểm H và K của SA và SB; 
c - Dựng điểm M trên đoạn SC, M khác S. Dựng giao điểm N của mặt phẳng (MHK) với SD; I của MK và NH; J của MH và NK; 
d – Quay tự động hình và hoạt náo điểm M để dự đoán quỹ tích các điểm I và J; 
Giới thiệu Cabri 3D 
29 
Ví dụ 6 : 
a - Dựng hình chóp SABCD sao cho đáy ABCD là hình vuông và SAB là tam giác đều thuộc mặt phẳng vuông góc với đáy ; 
b - Dựng hình chiếu vuông góc H của S trên mặt phẳng (CDM) trong đó M di chuyển trên SA; 
c - Hoạt náo điểm M ; 
Giới thiệu Cabri 3D 
30 
Ví dụ 6 : 
a - Dựng hình chóp SABCD có đáy ABCD là hình bình hành ; 
b – Xác định thiết diện của hình chóp cắt bởi mặt phẳng đi qua trung điểm M của cạnh AB, song song với BD và song song với SA 
Giới thiệu Cabri 3D 
31