Bài giảng Vật lí Lớp 11 - Bài 3: Điện trường và cường độ điện trường. Đường sức điện

BÀI 3: ĐIỆN TRƯỜNG VÀ CƯỜNG ĐỘ ĐIỆN TRƯỜNG. ĐƯỜNG SỨC ĐIỆN 
1 . ĐIỆN TRƯỜNG 
Khái niệm điện trường : 
 Điện trường là môi trường vật chất tồn tại xung quanh điện tích và tác dụng lực điện lên điện tích khác đặt trong nó . 
Chú ý : Trong chương này ta chỉ xét điện trường của các điện tích đứng yên đối với nhau , tức là điện trường tĩnh , gọi tắt là điện trường . 
Tính chất cơ bản của điện trường : 
 Tính chất cơ bản của điện trường là nó tác dụng lực điện lên điện tích khác đặt trong nó . 
Điện tích thử là vật có kích thước nhỏ được dùng để phát hiện lực điện tác dụng lên nó . 
II- CƯỜNG ĐỘ ĐIỆN TRƯỜNG 
*Khái niệm cường độ điện trường 
 Cường độ điện trường tại một điểm là đại lượng vật lý đặc trưng cho điện trường về phương diện tác dụng lực , được đo bằng thương số của lực điện trường tác dụng lên một điện tích thử đặt tại điểm đó và độ lớn của điện tích thử đó . 
 Biãøu thæïc cuía cæåìng âäü âiãûn træåìng 
Biểu thức dạng véctơ 
 (3.1) 
Biểu thức độ lớn 
Đơn vị 
 Vôn/mét kí hiệu v/m 
 Vect ơ cường độ điện trường: 
Nếu q>0: cùng chiều với 
Nếu q<0: ngược chiều với 
NGUYÊN LÍ CHỒNG CHẤT ĐIỆN TRƯỜNG: 
Nội dung: (SGK) 
Biểu thức: 
III- Đường sức điện: 
Định nghĩa : 
 Đường sức điện trường là đường được vẽ trong điện trường sao cho hướng của tiếp tuyến tại bất kỳ điểm nào trên đường cũng trùng với hướng của véctơ cường độ điện trường tại điểm đó . 
 Đường sức điện trường của điện tích điểm âm và dương 
+ 
- 
 l ưu ý : 4 tính chất của đường sức điện trường cũng là 4 quy tắc vẽ đường sức điện trường . 
T ại mỗi điểm trong điện trường , ta có thể vẽ được một đường sức điện đi qua và chỉ một mà thôi . 
Các đường sức điện không bao giờ cắt nhau . 
 c ác đặc điểm của đường sức điện trường  
 Tính chất của đường sức điện trường 
Ñöôøng söùc baét ñaàu ( ñi ra ) töø caùc ñieän tích döông , keát thuùc ( ñi vaøo ) ôû caùc ñieän tích aâm . Ñöôøng söùc cuûa ñieän tröôøng tónh khoâng kheùp kín . 
Quy öôùc veõ ñöôøng söùc laø daøy ôû nhöõng nôi coù cöôøng ñoä ñieän tröôøng lôùn , vaø thöa ôû nhöõng nôi coù cöôøng ñoä ñieän tröôøng nhoû . 
5. ĐIỆN TRƯỜNG ĐỀU 
Khái niệm : 
 Một điện trường mà véctơ cường độ điện trường tại mọi điểm đều bằng nhau gọi là điện trường đều . 
Chú ý : Các đường sức của điện trường đều là các đường thẳng song song cách đều nhau . 
* ĐIỆN TRƯỜNG CỦA MỘT ĐIỆN TÍCH ĐIỂM 
Hai điện tích q và Q đặt cách nhau một khoảng r trong chân không : 
M 
+ 
+ 
r 
q 
Q 
M 
- 
+ 
r 
Q 
5. ÂIÃÛN TRÆÅÌNG CUÍA MÄÜT ÂIÃÛN TÊCH ÂIÃØM 
 Læûc cu- läng taïc duûng lãn âiãûn têch q âæåüc viãút dæåïi daûng : 
 maì 
Váûy âäü låïn cuía cæåìng âäü âiãûn træåìng taûi âiãøm âang xeït laì : 
Våïi  laì hàòng säú âiãûn mäi 
 Hình vẽ minh hoạ : 
Q >0 
 r M 
 Q <0 
 r M 
+ 
+ 
- 
A 
B 
C 
+ 
M 
Bài tập về nhà 
Trả lời các câu hỏi : 18 sgk . 
 Làm các bài tập trang 20, 21 sgk 
 Chuẩn bị bài 4. 
 Chúc các em có những tiết học 
 lý thú và bổ ích ! 
GVHD : TS NGUUYỄN BẢO HOÀNG THANH 
SVTH : NGUYÃÙN THË QUYÏ 
LÅÏP : 04VL 
KHOA : VÁÛT LYÏ 
TRÆÅÌNG : ÂHSP ÂAÌ NÀÔNG