Bài giảng Vật lí Lớp 10 - Tiết 23, Bài 14: Lực hướng tâm - Trường THPT Quang Trung

TRƯỜNG THPT: QUANG TRUNG _ĐÀ NẴNG 
GV: VÕ THỊ MỸ DUNG 
12/24/2023 
Câu 2 : Hệ số ma sát trượt là gì ? Nó phụ thuộc vào những yếu tố nào ? Viết công thức ? 
Câu 1 : Nêu các đặc điểm của lực ma sát trượt ? 
Câu 3 : Nêu các đặc điểm của lực ma sát nghĩ 
KIỂM TRA BÀI CŨ 
12/24/2023 
Tại sao đường ô tô hay đường đua ở những đoạn cong thường phải làm nghiêng ? 	 
Đặt vấn đề 
12/24/2023 
Ý tưởng của Niu-tơn 
Vì sao vệ tinh nhân tạo bay được vòng quanh Trái Đất , việc phóng vệ tinh nhân tạo dựa trên cơ sở khoa học nào ? 
12/24/2023 
1. Định nghĩa 
I. LỰC HƯỚNG TÂM 
Lực hướng tâm 
Bài 14 : 
12/24/2023 
- Quan sát vận động viên ném tạ xích . Vận động viên phải kéo dây về phía nào để cho quả tạ chuyển động tròn đều ? Khi thả dây thì quả tạ chuyển động như thế nào ? 
Vận động viên 
12/24/2023 
F 
v 
Vận động viên phải kéo dây về phía mình , tức tâm đường tròn . Khi thả dây thì quả tạ chuyển động về phía trước theo phương tiếp tuyến với đường tròn đó . 
12/24/2023 
“ Lực (hay hợp lực ) tác dụng vào một vật chuyển động tròn đềuvà gây ra cho vật gia tốc hướng tâm gọi là lực hướng tâm .” 
Một vật có khối lượng m chuyển động tròn đều thì gia tốc a của nó hướng vào tâm . Theo định luật II Niu-tơn phải có lực tác dụng gây ra gia tốc đó . Lực đó là lực hướng tâm . 
Thế nào là lực hướng tâm ? 
I. LỰC HƯỚNG TÂM 
1. Định nghĩa : 
Bài 14 : LỰC HƯỚNG TÂM 
12/24/2023 
Bài 14 : LỰC HƯỚNG TÂM 
2. Công thức 
Từ biểu thức của địng luật II Niu - tơn và công thức tính gia tốc hướng tâm . Hãy xây dựng công thức tính lực hướng tâm ? 
12/24/2023 
3. Ví dụ 
Bài 14 : LỰC HƯỚNG TÂM 
Nêu một số ví dụ về chuyển động tròn đều và trong mỗi trường hợp hãy chỉ rõ lực hay hợp lực nào đã gây ra gia tốc hướng tâm ? 
12/24/2023 
TRÁI ĐẤT 
VỆ TINH 
3. Ví dụ 
12/24/2023 
Chuyển động của Mặt Trăng quanh Trái Đất 
12/24/2023 
12/24/2023 
12/24/2023 
+ Lực hấp dẫn giữa Trái Đất và vệ tinh nhân tạo đóng vai trò là lực hướng tâm . 
3. Ví dụ 
12/24/2023 
3. Ví dụ 
+ Khi xe chạy qua khúc đường cong thì hợp lực của trọng lực P và phản lực N của mặt đường đóng vai trò là lực hướng tâm 
F 
12/24/2023 
F 
N 
P 
F 
N 
P 
12/24/2023 
 
N 
P 
F msn 
+ Lực ma sát nghỉ đóng vai trò là lực hướng tâm trong chuyển động tròn đều của một vật trên chiếc bàn đang quay. 
3. Ví dụ 
* Vật sẽ văng ra ngoài khi ma sát nghỉ cực đại nhỏ hơn lực hướng tâm cần thiết giữ cho vật chuyển động tròn đều theo bàn quay. 
Chú ý : Lực hướng tâm không phải là loại lực mới thêm vào các lực đã biết như trọng lực , lực đàn hồi , lực ma sát mà chỉ là một trong các lực đó hay hợp lực cảu các lực đó . Và nó gây ra gia tốc hướng tâm nên gọi là lực hướng tâm . 
12/24/2023 
F msn 
 
N 
P 
F msn 
II. CHUYỂN ĐỘNG LI TÂM 
Bài 14 : LỰC HƯỚNG TÂM 
12/24/2023 
F msn(max) < m 2 r 
II. CHUYỂN ĐỘNG LI TÂM 
12/24/2023 
1/ Máy vắt li tâm : 
 Bố trí trong máy giặt dùng trong công đoạn vắt nước . 
II. CHUYỂN ĐỘNG LI TÂM 
12/24/2023 
2/ Cần phải tránh chuyển động li tâm , thí dụ xe qua chố rẽ mà chạy nhanh quá sẽ bị trượt li tâm dễ gây ra tai nạn . 
12/24/2023 
 Khi đi xe đạp , xe máy vào các đoạn đường vòng , một cách “ tự nhiên ” ta phải làm cho xe nghiêng một góc nào đó so với phương thẳng đứng . Bản thân các mặt đường vòng đó nhười ta thường làm mặt đường hơi nghiêng . 
- Ngoài ra các nghiên cứu về các lực tác dụng lên chuyển động tròn đều còn được áp dụng để chế tạo các vệ btinh nhân tạo của Trái Đất . 
Một vài liên hệ thực tế của bài học : 
12/24/2023 
12/24/2023 
12/24/2023 
VẬN DỤNG 
 Câu1 . Việc chế tạo trò chơi đu quay đứng dựa vào : 
A. Chuyển động thẳng đều 
B. Chuyển động thẳng nhanh dần đều 
C. Chuyển động thẳng chậm dần đều 
D. Chuyển động tròn đều 
12/24/2023 
Câu 2 . Biểu thức nào sau đây cho phép tính độ lớn của lực hướng tâm ? 
A. F ht = m 2 r 
B. F ht = mg 
C. F ht = mg 
D. F ht = k l 
VẬN DỤNG 
12/24/2023 
Câu 3 . Một vệ tinh nhân tạo có khối lượng m=600kg đang bay trên quỹ đạo tròn quanh Trái Đất ở độ cao bằng bán kính Trái Đất . Biết bán kính Trái Đất là R=6400km và tốc độ dài của vệ tinh v=5600m/s . Độ lớn của lục hấp đẫn tác dụng lên vệ tinh là : 
 A. 1740 N B. 1470 N 
 C.2940N 	 D. 2490N 
VẬN DỤNG 
12/24/2023 
h 
R 
m=600kg, 
R=h=6400km, 
v=5600m/s, 
F=? 
Độ lớn của lực hấp dẫn là lực hướng tâm : 
Hướng dẫn giải : 
12/24/2023 
DẶN DÒ 
Nắm vững định nghĩa và công thức tính lực hướng tâm . 
2. Nêu được các ví dụ về lực hướng tâm 
3. Nêu được vài ứng dụng của chuyển động li tâm 
4. Làm các bài tập SGK/82,83 
5. Xem trước bài 15 
6. Ôn tập kiến thức về các loại chuyển động. 
12/24/2023