Bài giảng Tin học Lớp 11 - Tiết 6, Bài 6: Phép toán, biểu thức, câu lệnh gán - Trường THPT Quang Trung

Bài 6 
phép toán - biểu thức - câu lênh gán 
TI ẾT 6 
TRƯỜNG THPT QUANG TRUNG 
GV Dinh Nguyen Thanh Tu 
Suu tam va gioi thieu voi CENTEA Data 
1. Các phép toán 
Trong Toán học sử dụng những phép toán nào ? 
Các phép toán cộng , trừ , nhân , chia , luỹ thừa  và các phép toán so sánh . 
Các phép toán sử dụng trong ngôn ng ữ lập trình Pascal 
Phép toán 
Trong Toán học 
Trong Pascal 
Phép toán số học với 
số thực 
Cộng , trừ , nhân , chia 
 + - * / 
Phép toán số học với 
số nguyên 
Cộng , trừ , nhân , chia 
Chia nguyên , chia lấy phần dư 
 + - * / 
 DIV MOD 
Phép toán quan hệ 
> , < , = , , , 
 > , < , = 
 , >= , <= 
Phép toán lôgic 
 ,  ,  
And, or, not 
Kết qu ả của các phép toán quan hệ và các phép toán lôgic cho gi á trị lôgic . 
GV Dinh Nguyen Thanh Tu 
Suu tam va gioi thieu voi CENTEA Data 
2. Biểu thức số học 
Ví dụ : 
Đư ợc tạo bởi : 
 Một biến hoặc một hằng kiểu nguyên hay thực ;  Các biến hay hằng liên kết với nhau bởi các phép toán số học , các dấu ngoặc tròn . 
Trong P as Cal 
Biểu thức trong toán học 
5*a – (2*b + 3) 
5a – (2b + 3) 
x*y/(5 + x) 
3*x*x*x – (2 + x)*y*y 
Trình tự thực hiện : 
 Lần lượt từ trái sang phải .  Thực hiện các phép toán trong ngoặc tròn trước .  Dãy các phép toán không chứa ngoặc thực hiện từ trái sang phải  theo thứ tự :  + Các phép toán * / DIV MOD thực hiện trước  + Các phép toán + - thực hiện sau . Biểu thức chứa một hằng hay biến kiểu thực là biểu thức số học thực , gi á trị biểu thức có kiểu thực . 
GV Dinh Nguyen Thanh Tu 
Suu tam va gioi thieu voi CENTEA Data 
3. Hàm số học chuẩn 
Hàm luỹ thừa , khai căn , lấy gi á trị tuyệt đ ối , lượng giác  
Hãy kể tên một số hàm Toán học thường dùng ? 
Là các chương trình tính gi á trị những hàm toán học thường dùng đư ợc chứa trong th ư viện của ngôn ng ữ lập trình . 
Một số hàm chuẩn thường dùng trong pascal 
Hàm 
Trong Toán 
Trong Pascal 
Kiểu đ ối số 
Kiểu kết qu ả 
Bình phương 
X 2 
SQR(X) 
Thực hoặc nguyên 
Theo kiểu của đ ối số 
Căn bậc hai 
SQRT(X) 
Thực hoặc nguyên 
Thực 
Gi á trị tuyệt đ ối 
|X| 
ABS(X) 
Thực hoặc nguyên 
Theo kiểu của đ ối số 
Lôgarit tự nhiên 
Lnx 
LN(X) 
Thực 
Thực 
Luỹ thừa của số e 
e x 
EXP(X) 
Thực 
Thực 
Sin 
Sinx 
SIN(X) 
Thực 
Thực 
Cos 
Cosx 
COS(X) 
Thực 
Thực 
Cách viết hàm : 
Tênhàm (Đối số ) 
Trong đ ó : Đ ối số là một hay nhiều biểu thức số học . 
GV Dinh Nguyen Thanh Tu 
Suu tam va gioi thieu voi CENTEA Data 
4. Biểu thức quan hệ 
Hai biểu thức cùng kiểu xâu hoặc số học , liên kết với nhau bởi phép toán quan hệ tạo thành một biểu thức quan hệ . 
Trình tự thực hiện : 
- Tính gi á trị các biểu thức . 
- Thực hiện phép toán quan hệ . 
- Cho kết qu ả của biểu thức ( TRUE hoặc FALSE ). 
Kết qu ả 
Thực hiện phép toán quan hệ 
Gi á trị tham biến 
Biểu thức quan hệ 
SQR(X - 2) <= X + 1 
X + 5 > 18 
X = 6 
X = 15 
SQR(6-2) <= 6+1 
15 + 5 > 18 
FALSE 
TRUE 
GV Dinh Nguyen Thanh Tu 
Suu tam va gioi thieu voi CENTEA Data 
5. Biểu thức lôgic 
Các biểu thức lôgic đơn giản , các biểu thức quan hệ liên kết với nhau bởi phép toán lôgic tạo thành biểu thức lôgic . 
 Biểu thức lôgic đơn giản là biến lôgic hoặc hằng lôgic . 
 Các biểu thức quan hệ phải đư ợc đ ặt trong cặp dấu ( ) . 
 Gi á trị biểu thức lôgic là TRUE hoặc FALSE . 
Ví dụ 1: 
( 5< X) AND (X <= 100) 
Kết qu ả: TRUE 
Nếu X = 50 
Ví dụ 2: 
NOT ( X > 9) 
Nếu X = 2 
Kết qu ả: FALSE 
5< x 100 
( X 9) 
GV Dinh Nguyen Thanh Tu 
Suu tam va gioi thieu voi CENTEA Data 
6. Lệnh gán 
Bài toán đ ặt vấn đề: 
Viết chương trình tính chu vi (CV) và diện tích (S) của hình ch ữ nhật , biết chiều dài a = 12 , chiều rộng b = 8 . 
Làm thế nào để chương trình nhận và tính đư ợc gi á trị của các biến a, b, CV, S ? 
Cần thực hiện câu lệnh gán để gán các gi á trị cho các biến đ ó . 
có chức năng gán gi á trị cho một biến . 
 Trong Pascal câu lệnh gán có dạng: 
 := ; 
Ví dụ 1: 
X := 5; Y := 2; P := X*Y; 
Ví dụ 2: 
Hãy viết các câu lệnh gán gi á trị cho các biến a, b, CV, S trong bài toán đ ặt vấn đề. 
a := 12; b := 8;  CV := ( a+b )*2; S := a*b; 
Kiểu của biến phải phù hợp với kiểu dữ liệu của gi á trị biểu thức . 
GV Dinh Nguyen Thanh Tu 
Suu tam va gioi thieu voi CENTEA Data 
Hãy nhớ ! 
 := ; 
Các phép toán trong ngôn ng ữ lập trình ( số học , quan hệ , lôgic ). 
Các biểu thức . 
Biểu thức số học . 
Biểu thức quan hệ . 
Biểu thức lôgic . 
Hàm số học chuẩn . 
Lệnh gán 
Có chức năng gán gi á trị cho một biến trong chương trình . 
trong pascal 
+ , - , * , / 
> , , >= , <= 
AND , OR , NOT 
GV Dinh Nguyen Thanh Tu 
Suu tam va gioi thieu voi CENTEA Data